انجمن دندانپزشکی کودکان ایران

  • تاریخ : ۲۴ام مهر ۱۳۹۷

اقدامات اورژانسی در درمان انواع مار گزیدگی

نیش مار

در مار گزیدگی تشخیص اینکه مار سمی یا غیر سمی بوده کار دشواری است و بهتر است اقدامات درمانی سریع انجام شود. البته دانستن چند نکته به شما در این امر کمک خواهد کرد. هنگامی که یک مار سمی حس می کند کسی نزدیک می شود یک صدای هیس مشخصی می دهد و دور می شود اما مار غیر سمی فقط می لغزد و دور می شود. تفاوت عمده مار سمی از غیر سمی از جای نیش آن ها کاملا قابل تشخیص است. مار های سمی با دو دندان نیش می زنند و جای نیش (زخم) دو نقطه است در حالی که مارهای غیر سمی از دندان های بیشتری برای گاز گرفتن استفاده می کنند.

درمان انواع مار گزیدگی

درمان انواع مار گزیدگی

 

علایم انواع مار گزیدگی

نیش مار سمی یک احساس ضعف شدید در فرد القا می کند و بیمار بلافاصله بیهوش نمی شود. اگر او بلافاصله بیهوش شود احتمالا به دلیل شوک ناشی از گزش است. سم آن در سر تا سر جریان خون پخش می شود.

علایم نیش مار کبری و مار آبی 

اثرات آن ظرف ده دقیقه تا دو ساعت پس از گزش ظاهر می شود. هر چند که محل زخم خیلی کوچک است (در برخی موارد محل گزش عملا نامریی است)، سوزش شدیدی در محل گزش وجود دارد. سم آن نمی گذارد خون لخته شود و ظرف ۲ الی ۳ ساعت از محل گزیدن خون تراوش می کند. به ندرت تورمی در محل وجود دارد اما یک احساس رو به پیشرفت ضعف، تاب نیاوردن روی پاها و یک فلجی مختصر وجود دارد. صحبت کردن برای بیمار کار دشواری است هر چند که هوشیاری خود را از دست نمی دهد اما احساس خواب آلودگی می کند. نفس کشیدن دشوار می شود و مرگ هم به خاطر اختلال تنفسی به وجود می آید.

نکته: زمان بحرانی برای درمان نیش مار کبرا یا مار آبی حدود چند ساعت تا دو روز است. دو روز طول می کشد تا بیمار تسلیم نیش مار شود. بنابراین اقدام به موقع در بردن بیمار به بیمارستان زندگی او را نجات خواهد داد.

 

همچنین بخوانید : در شرایط گزیدگی چه کنیم؟

 

علایم نیش افعی

در حالت نیش افعی حدود زخم معلوم است و در محل گزش تورم وجود دارد. سوزش شدید وجود داشته و تورم ناحیه به حدود ۸ الی ۱۰ سانتیمتر افزایش می یابد. مایعی شروع به ترشح کردن از محل گزش می کند. سم به مکانیسم گردش خون بدن حمله ور شده و نبض ضعیف می شود. بیمار احساس سرما می کند، پوست نمناک شده و خونریزی از بینی، معده و اندام های داخلی اتفاق می افتد. بحران در ظرف ۶ تا ۱۲ ساعت اتفاق می افتد و بیمار ظرف چند روز می میرد. بنابراین اقدام به موقع بسیار ضروری است.

نکته: برای نیش مار که تشخیص داده نشده باشد چه مار سمی باشد چه غیر سمی، در ظرف ۶ تا ۱۰ ساعت به دنبال کمک پزشکی باشید تا جان فرد نجات پیدا کند در غیر این صورت مرگ او حتمی است.

درمان مار گزیدگی

با یک بند بالای محل گزش را ببندید و ناحیه آسیب دیده را حرکت ندهید. یک درمان سنتی وجود دارد که محل گزش را می مکند و سم را به بیرون می ریزند. این کار باعث می شود که سم از طریق جریان خون وارد خون و دیگر اندام های داخلی نشود. بنابراین چنانچه زخمی وجود نداشت، با بریدن یا زخم کردن محل و مکیدن خون توسط شخص ناجی می توان از ورود سم به جریان خون جلوگیری کرد.

اما امروزه این کار به ندرت توصیه شده و انجام گرفته می شود. اگر به اشتباه این سم خورده شود زیانی نخواهد داشت چون سم مار از جنس پروتئین است و تحت آنزیم هایی که پروتئین ها را تجزیه می کنند، قرار خواهد گرفت. اصول پزشکی نوین این عمل را توصیه نمی کند منتهی روستاییان در مناطق روستایی که با شهر و پزشک فاصله زیادی دارند این عمل را انجام می دهند و ظاهرا عواقب بدی هم ندارد و به قیمت نجات یک انسان می ارزد.

در حالت اضطرای، برگ های خرد شده اسطوخودوس یا روغن آن را روی ناحیه گزش گذاشته و یک بانداژ روی آن ببندید. مواد موجود در روغن اسطوخودوس سم را تا حدودی خنثی کرده و آسیب را به حداقل می رسانند.

کمی پودر زاج سفید که به یک قاشق چای خوری روغن حیوانی تازه اضافه شده است باید روی محل گزیدگی قرار بگیرد. زاج سفید سم را جذب می کند و روغن حیوانی هم نفوذ آن به خون را به تاخیر می اندازد.

مقادیر مساوی از پوست درخت شعله جنگل و زنجبیل را با هم آسیاب و روی موضع قرار دهید. در طب سنتی هند اعتقاد بر این بود که این ضماد باعث کنترل خونریزی شده و پادزهری برای اثر سم روی دستگاه بدن است.

 

عرق دارچین

عرق دارچین را با خواص مقوی قلب، خلط آور، برطرف کننده عفونتهای گلو، پایین آورنده فشارخون، چربی و قند خون، بدون هیچ اسانس و افزودنی شیمیایی، از فروشگاه انجمن دندانپزشکی کودکان تهیه نمایید.

خرید عرق دارچین